Jak nagradzać i karać?

Marta Baranowska, psycholog, psychoterapeutka

Kary i nagrody w wychowaniu

Podstawowe zasady
1. Nagrody (w tym wzmocnienia społeczne, takie jak uśmiech czy pochwała) działają silniej i trwalej niż kary. Zatem przede wszystkim wzmacniaj pożądane zachowania dziecka.
2. Zarówno nagroda, jak i kara działa na małe dziecko tylko wtedy, gdy następuje zaraz po zachowaniu.
3. Jeśli musisz zastosować karę, zadbaj o to aby dziecko dokładnie wiedziało za jakie zachowanie jest karane i dlaczego takie zachowanie jest niedopuszczalne.
4. Zanim ukarzesz dziecko za jakieś naganne zachowanie (np. kłamstwo, przeklinanie), zastanów się, czy ono po prostu ciebie nie naśladuje.
5. Bądźcie konsekwentni i spójni. Nie dawajcie dziecku kar ani nagród w tajemnicy przed sobą.
6. Nie nagradzaj dziecka dodatkowo za coś, co mu sprawia przyjemność – może przestać to lubić.
7. Surowe kary osłabiają twoją więź z dzieckiem, budzą w nim lęk, nienawiść i chęć odwetu.
8. Kary i nagrody nie są najważniejszymi środkami wychowawczymi. Dziecko uczy się różnych zachowań przez obserwację i naśladownictwo, oraz w wyniku rozmów z tobą i z innymi osobami.

Metody wychowawcze godne polecenia w postępowaniu z przedszkolakiem
Naturalne konsekwencje – dziecko obywa się bez jakiejś zabawki, skoro ją zniszczyło, i nie dostaje następnej; powinno przeprosić osobę, którą obraziło; musi posprzątać po sobie bałagan.
Krótkie wyjaśnienie – tylko jednym krótkim zdaniem uzasadniamy dziecku, dlaczego coś ma albo nie ma zrobić. Jest to przeciwieństwo wdawania się w długie dyskusje, których celem ze strony dziecka
jest najczęściej próba rozmiękczenia rodzica albo „gra na zwłokę”.
Ignorowanie – odnosi się do napadów złości, manipulacji i innych niepożądanych zachowań, których nie musimy natychmiast przerwać dziecku z uwagi na jego bezpieczeństwo; jest to najlepsza metoda zmniejszania częstotliwości różnych form wymuszania, a także tzw. zachowań histerycznych.
Izolacja – oddalenie dziecka za niewłaściwe zachowanie wobec innych; może trwać najwyżej kilka minut i polegać albo na siedzeniu w odległym miejscu pokoju (wykluczenie z zabawy, rozmowy), albo samotnym przebywaniu w innym pomieszczeniu, pod warunkiem że dziecko się tego nie boi.
Pochwała – powinna być szczera, konkretna i pozbawiona „drugiego dna”, porównań oraz prób wpływania na przyszłość („No, raz w życiu zjadłeś cały obiad”, „Jak będziesz zawsze tak ładnie sprzątać, to mamusia ci kupi...”).
Drobna nagroda rzeczowa (cukierek, naklejka) – należy się za wyjątkowo dobre wykonanie jakiegoś obowiązku, albo za zrobienie na prośbę rodzica czegoś niezbyt przyjemnego, co do obowiązków dziecka nie należy.
JEŚLI-TO oraz KIEDY-WTEDY - konsekwentne warunkowanie przyjemnych rzeczy wykonaniem przedtem tego, czego oczekujemy teraz, np. Jeśli szybko się ubierzesz, to pójdziemy twoją ulubioną drogą; Kiedy poodkładasz zabawki na miejsce, będziesz mógł obejrzeć bajkę.

www.kotea.pl

« powrót